Çelik boruların eklenmelerinde çelik ya da temper döküm bağlantı parçaları kullanılır. Çelikten olanlar ya borudan ya da çelik malzemeden biçimlendirilerek yapılır. Temper döküm bağlantı parçaları ise kır dökümden kalıplara dökülerek yapılırlar ve temperleme işlemine tabi tutularak kırılganlıkları büyük ölçüde azaltılır.
Ekiplerimiz lokal onarımlarda kullanılan temiz su boru bağlantı parçaları oldukça dikkat etmektedir.
DİRSEK
Borunun yön değiştirmesi istenen yerlerde kullanılan bir bağlantı parçasıdır. Çeşitleri arasında 900 ve 450 lik dirsek, kuyruklu dirsek, redüksiyonlu dirsek, yay ve geniş dirsek, çift dirsek sayılabilir. Temiz su boru bağlantı parçaları arasında sık kullanılanlardandır.
TE
Bir boru hattından kol almakta kullanılmaktadır. Çeşitleri arasında, redüksiyonlu, dirsekli, iki dirsekli Te’ler sayılmaktadır. Redüksiyonlu Te’lerde bağlantı ağızlarından biri ya da ikisi daha küçük çaplıdır. Bunlar ihtiyaca göre isabetli seçilmektedir. Böylece hem kullanılan bağlantı parçası sayısından hem de işçilikten tasarruf sağlanmaktadır. Temiz su boru bağlantı parçaları arasında tercih edilenler arasındadır.
İSTAVROZ
Boru hattından karşılıklı iki kol almayı sağlayan bir bağlantı parçasıdır. Daha çok ısıtma tesisatında kullanılmaktadır. Redüksiyonlu olanları da vardır TS 11’e göre redüksiyonlu ağızlar, iki yan ağız olabilmektedir. Ancak her üç ağzının da redüksiyonlu olduğu istavrozlar da vardır. Temiz su boru bağlantı parçaları arasında önemli bir yere sahiptir.
MANŞON
Boruların uç uca eklenmelerinde kullanılmaktadır. İçine dişi vida çekilmiştir. Vida, manşon içine boydan boya açılmakta veya kesik olmaktadır. Boru eklerinde her ikisi de kullanılmakla beraber, uzun dişli bağlantılarda boydan boya vidalı olanlar kullanılmaktadır.
RAKOR
Bunlar iki türlüdür. Konik ve sarı rakordur. Konik Rakor Üç parçadan oluşan ve boruların eksenleri etrafında döndürülmesine gerek duyulmadan bağlantı yapılmasını sağlayan bir bağlantı parçasıdır. Sıkılması ve sökülmesi kolaydır. Temper döküm ve çelik rakorlar, konik ya da contalı olmak üzere iki türlüdür.
SARI RAKOR
Son zamanlarda konik rakorlar yerine kullanılmaktadır. Pirinçten yapılırlar. Dişleri daha hassas ve pürüzsüz olmakla beraber, konik siyah rakorlara göre daha yumuşak ve darbelere karşı dayanımı daha azdır. Sarı rakorlar diğerlerine göre eski bağlantı yerlerinden daha kolay sökülebilmektedir.
NİPEL
Birbirlerine yakın iki bağlantı parçasını birleştiren, üzerine erkek vida açılmış özel parçalardır. Borudan ve temper dökümden yapılırlar. Boru nipellerinin dışında geniş kullanma alanı bulunan bir nipel çeşiti de çift nipeldir. Çift nipel aralarında altı köşeli anahtar ağzı bulunan çift vidalı özel bir parçadır.
REDÜKSİYON
Büyük çaplı bir bağlantı ağzından küçük çaplı geçişte kullanılan bir tür nipeldir. Bir ucunda erkek diğer ucunda dişi vida bulunmaktadır. Erkek vida büyük çaplı ağızdadır. Oldukça çok kullanıldığı halde hem kullanılan parça sayısını hem de ek yeri sayısını artırdığından redüksiyonlu olan diğer bağlantı parçalarının kullanılması tercih edilmelidir
KONTRASOMUN
Dikdörtgenler prizması biçimli su depolarına boru bağlantısı yapılırken, uzun dişi bağlantılarda kullanılmaktadır.
KÖR TAPA
Bağlantı parçalarının, boruların ve su depolarının kullanılmayacak ağızlarına tıkaç görevi yapan bir bağlantı parçasıdır. Bunların dişi vidalı olanlarına kapak denir. Kör tapaların çıkma ve gömme başlı olanları vardır. Boru seçerken boru iç çapına dikkat edilmelidir.
VANALAR
Tesisatın bir bölümünü ayırmak, su akışını düzenlemek amacı ile kullanılırlar. Vanalar boşaltmalı veya boşaltmasız, vidalı veya flanşlı bağlantılı olabilirler. Malzeme dökme demir, pirinç veya poliamid kullanılmaktadır.
Vanaları;
- Globe vana ,
- Şiber vana (sürgülü vana),
- Küresel vana
- Kelebek vana
olarak ayırmak mümkündür.
Sıhhi tesisatta daha çok son üç tip vana kullanılmaktadır.
- SÜRGÜLÜ VALFLER
Piyasada bu tip vanaların pirinçten yapılanları şiber vana, pikten yapılanları ise sürgülü vana olarak adlandırılmaktadır. Sürgülü vanaların çalışan parçası, vana içindeki yatay dairesel geçiş kesitindeki işlenmiş yuvasına yukarıdan aşağı dik olarak gelip oturduğunda kesiti kapatmaktadır . Disk bir vida vasıtası ile aşağı yukarı hareket ettirmektedir. Sürgü adı verilen disk parçası tam kapalı konumda yukarı doğru hareket ettikçe geçiş kesitini açar. Sürgü, disk dairesel formda olduğu gibi, oval veya uzun kama biçiminde de olmaktadır. Bu vanalar, daha çok kontrol vanası olarak kullanılırlar.
- KÜRESEL VANA
Kolay açma kapama ve sızdırmazlık özelliği nedeniyle kullanılmaktadır. Küresel valfler de esas eleman, ortasında delik bulunan küredir. Bu kürenin 90° dönüşüyle, tam açık pozisyonda bulunan vana, tam kapalı pozisyona getirilmektedir. Küresel vanalar çok açılıp kapanan veya çabuk açılıp kapanması istenen yerlerde, öncelikle kullanılmaktadır. Gaz ve su vanası olarak kullanım alanı çok geniştir.
- KELEBEK VANA
Günümüzde şiber vanaların yerine kelebek vanalar kullanılmaktadır. Kelebeğinden tutulup istenilen miktarda sıvı geçişine izin verilmektedir. Kolunun kısa olması, dar yerlerde kullanım kolaylığı sağlar.
SAYAÇLAR
Kullanılan su miktarının kullanıcılar tarafından öğrenilmesi veya kullanılan su miktarının ücretlendirilmesi amacıyla kullanılmaktadır. Su sayaçları, hacim esesına ya da hız esasına göre çalışanlar olmak üzere iki ana gruba ayrılırlar. Hacim esasına göre çalışanlar, bilinen hacimdeki bir hücrenin dolup boşalma sayısına göre, hız esasına göre çalışanlar ise, bilinen bir kesit alanından geçen suyun hızına göre su miktarını ölçer. Sayaçların yapımında suyun fiziksel ve kimyasal etkilerine dayanıklı; suyun tadını, rengini ve kokusunu bozmayacak, su ya da suyun içindeki maddelerle birleşerek sağlığa zararlı bileşikler oluşturmayacak malzemeler kullanılmaktadır.
Su sayaçlarının girişinde bir süzgeç bulunmalıdır. Su sayacı don, titreşim ve darbe etkilerinden korunabileceği, yeniden su verilince de içinde havanın kalmayacağı bir biçimde tesisata bağlanmalıdır. Söküm ve takım esnasında kolay olması için su borularının yeterince esnek bir konumda döşenmesi gerekmektedir.
