PİS SU TESİSATI
Yapılarda su akıtma yerlerinden gelen kullanılan suları şehir kanalizasyonuna ileten boru bölümüne bina pis sıhhi tesisatı denir. Bu yüzden iyi yapılan bir pis su tesisatı şu nitelikleri taşımalıdır:
1. Tüm pis veya kirli suları çabuk olarak, sağlığa zarar vermeden ve insanları rahatsız etmeyecek şekilde bina dışına taşımalıdır.
2. Koku ve gazların pis su borularından bina içine sızması önlenmelidir.
3. Borular su sızdırmaz olmalıdır.
4. Borular dayanıklı olmalı çabuk kırılmamalı, yapının oturmasından zarar görmemelidir.
BİNA DIŞI PİS SU TESİSATI
Binanın 1–1,5 m dışından başlayıp şehir kanalizasyon şebekesinde son bulan tesisat kısmıdır. Tesisatta pvc boru, büz, dökme demir boru veya asbestli boru kullanılmaktadır.
Şehir şebekesine mümkün olduğu kadar doğal akışla bağlanır. Bu nedenle rögarlar arasındaki ve konut dışındaki borularda sürekli bir eğim bulunmakta ve bu eğim sayesinde pis sular için uygun bir serbest akış karakteristiği yaratılmalıdır. Boruların oturtuldukları zemin yumuşak olmamalıdır. Çünkü yumuşak zemin tesisatta çatlamalara ve bel vermeye neden olmaktadır.
Ağaçlardan 4 – 4,5 m uzaktan geçecek şekilde döşenmesi gerekir. Eğer şehir kanalizasyon seviyesinin altında kullanım yerleri varsa doğal akış sağlayan kanalizasyon seviyesi üzerindeki bölümler serbest akışla kanalizasyona bağlanmakta, kanalizasyon seviyesi altında kalan diğer bölümler bir pissu çukurunda toplanarak pissu pompaları vasıtasıyla rögar ya da kanalizasyona pompalanmaktadır. Kanalizasyon şebekelerinden toplanan pis sular, arıtma tesislerinde çeşitli yöntemlerle arıtılıp çevreye bırakılmaktadır.
Eğer yerleşim yerlerinde şehir kanalizasyon sistemi yoksa o zaman fosseptik (pis su çürütme) çukurları yapılmaktadır. Pis sular genellikle yer altına döşenen borular vasıtasıyla bu çukurlara bağlanır.
Şehir suyu şebekeleri;
- Ayrık sistem
- Birleşik sistem
Pis su şebekeleri olmak üzere iki şekilde yapılmaktadır.
Bütün pis su veya yağmur suları aynı kanalla atılıyorsa Birleşik Sistem, yağmur suyu ve pis sular ayrı borularla atılıyorsa Ayrık Sistem olarak adlandırılmaktadır.
BİNA İÇİ PİS SU TESİSATI
Su akıtma yerlerinden gelen tüm pis ve kirli suların 1 – 1,5 m bina dışına taşıyan tesisata bina içi pis su tesisatı denir.
Şu bölümlerden oluşur;
- ANA BORU
Kolonların getirdiği pis suları toplayarak bina dışına ileten boru bölümüdür. Bu yüzden bodrum kat tavanına asılı olarak döşenebileceği gibi tavan içine gizlenerek de döşenmektedir.
- KOLON
Üst katlardaki kullanma yerlerinden gelen pis suları bodrum kata ileten ve genellikle düşey döşenen borudur. Kolona helâ bağlantısı varsa boru çapı en az 100 mm ( f 100) olmalıdır. Kolonun ana boruya bağlanan kısımlarında temizleme kapağı bulunmalıdır. Borunun çatıdaki devamı havalıkla son bulur.
- KAT BORUSU
Bağlantı borusu ile kolon borusu arasındaki boru bölümüdür. Bundan dolayı mümkün olduğunca kısa olmalıdır.
- HAVALIK
Borulardaki hava basıncının değişmesi sistemde pis su kokularının binaya yayılmasına neden olur. Pis suyun rahat akıtılması veya pis kokuların dışarı atılması için havalıklar çekilmektedir.
PİS SU TESİSAT BORULARI
Bina iç ve bina dışı tesisatlarda PVC atık su boruları kullanılmaktadır. PVC borulara ek parçalar eklenerek binalarda oluşan atık suların bina dışına, bina dışından da şehir şebekesi kanalizasyonuna ya da fosseptik çukurlarına iletilmesi sağlanır. Bina içerisinde bağlantı boruları f 50 çapındadır. TS 275 -1 EN 1329-1 standartına göre tarifi yapılan f 50-315 mm arası çaplarda ve 15 cm’den 6 mt’ye kadar değişik uzunluklarda contalı veya contasız olarak üretilmektedir.
Kalın etli borular daha çok yük etkisi altında kalabilen tesisat kısımlarında, asit veya kimyasallarla uğraşılan yerlerde kullanılmaktadır. Pis su tesisatlarında f 50 mm çapındaki borular sıva altı, f 70 , f 100, f 125, f 150 …. çapları ise döşemelerde döşeme altı, diğer durumlarda sıva üstü döşenmektedir. PVC Boru ve ek parçalar 60°C’ye kadar sürekli çalışma 71 sıcaklığında fiziksel yapısını korumaktadır. Bu boruların birbirleriyle ya da ek parçalarla birleştirilmeleri muf içerisindeki conta üzerine arap sabunu sürülmesiyle yapılmaktadır.
PİS SU TESİSATI GENEL TASARIM KURALLARI
Aşağıda pis su tesisatı genel tasarım kuralları maddeler halinde verilmiştir.
- Tüketim yerleri, plan üzerinde en az sayıda düşey boru inmesi gereken şekilde düzenlenmektedir.
- Gerektiğinde, yatay boruların birleşme ve dönüş noktalarına da kontrol veya temizleme kapakları konulacaktır.
- Düşey pis su borularının zeminine uygun ölçüde tali rögar yapılacaktır.
- Her düşey pis su borusunun havalandırılması için çatı döşemesine kolan uzatılmakta ve çatıdan 50 cm yukarda havalık borusu döşenmekte ve şapkası takılmaktadır.
- Koku sorununu azaltmak için, tuvalet veya mutfak kolonlarının ayrı olması faydalıdır.
- Yatay borularda 90º dirsekten veya çift çataldan mümkün olduğunca kaçınılmalıdır.
- Banyo veya tek tuvalet gibi ıslak hacimlerde, düşük döşemeden mümkün olduğunca kaçınılmalıdır.
- Islak hacimlerin bir alt katta görünen kısımları asma tavan ile kapatılmalıdır.
- Pis su rögarlarının temizliklerinin yapılabilmesi için baca işleri 90×90 kapakları 60x60cm olmalıdır. Kapak beton, mozaik vb. malzemeden yapılmalıdır.
- Yapı içinde yatay pis su boruları %2 eğimle döşenmelidir.
- Pis su tesisatı olmayan bodrum katlarında sular pis su çukurlarında toplanan pis su pompalarıyla rögara atılmaktadır.
- Pis su pompası elektrikli veya otomatik kumandalı olur, kullanılan boru galvanizli ve en az 2 inç olmaktadır.
